۳ اشتباه هرس و رشد نرک درخت، راهکار جلوگیری از شلوغی تاج
تاریخ انتشار : 07:20 1405/07/30
اگر بعد از هرس درخت میوه با تعداد زیادی شاخه عمودی، بلند و پرقدرت روبهرو شدهاید، احتمال دارد روش هرس باعث تحریک رشد رویشی بیش از حد شده باشد. این شاخهها که معمولاً به نام نرک یا شاخههای نرک شناخته میشوند، اغلب بهسرعت رشد میکنند، به سمت بالا میروند و میتوانند تاج درخت را دوباره شلوغ کنند.
البته هر شاخه پرقدرتی نشانه هرس اشتباه نیست. قدرت رشد طبیعی رقم، سن درخت، نوع پایه، کوددهی نیتروژنی و وضعیت باردهی نیز بر تشکیل نرک اثر دارند. بااینحال، سه اشتباه رایج یعنی سربرداری نامناسب شاخهها، حذف بیش از حد تاج و کوتاهکردن مکرر نرکها بدون اصلاح روش هرس میتوانند چرخه رشد مجدد و شلوغی تاج را تشدید کنند.
University of Minnesota و Penn State Extension توضیح میدهند که برشهای کوتاهکننده در بسیاری از درختان میتوانند رشد شاخههای جدید را در نزدیکی محل برش تحریک کنند و هرس بیش از حد نیز ممکن است تعداد زیادی شاخه عمودی و کمبارده ایجاد کند. بنابراین برای کاهش نرک، هدف نباید صرفاً کوتاه کردن شاخهها باشد؛ باید ساختار مناسب تاج را حفظ کرد و محل و نوع برش را درست انتخاب کرد.
در این مطلب از نهالیار ، بزرگترین مرجع آموزش نهال و باغداری از زمان کاشت تا برداشت سه اشتباه اصلی هرس را بررسی میکنیم، توضیح میدهیم چرا تاج پس از هرس دوباره شلوغ میشود و نشان میدهیم چگونه با انتخاب برش مناسب، مدیریت شدت هرس و توجه به زمان انجام آن، رشد نرک را بهتر کنترل کنید.
نرک چیست و چرا بعد از هرس زیاد میشود؟
نرک معمولاً به شاخهای پرقدرت و اغلب عمودی گفته میشود که از شاخههای قدیمیتر، تنه یا بخشهای داخلی تاج رشد میکند. این شاخهها معمولاً رشد طولی سریعی دارند و در بسیاری از موارد، تا زمانی که جوان هستند باردهی محدودی دارند.
نرک همیشه بیفایده نیست. در بعضی شرایط میتوان از یک شاخه مناسب برای جایگزینی شاخه آسیبدیده، اصلاح ساختار تاج یا ایجاد شاخه اصلی جدید استفاده کرد. مشکل زمانی ایجاد میشود که تعداد زیادی نرک در محلهای نامناسب رشد کنند، نور بخش داخلی تاج را بگیرند و مدیریت درخت را دشوارتر کنند.
پس از هرس، تعادل میان بخش هوایی درخت، جوانهها و رشد جدید تغییر میکند. اگر برشها تعداد زیادی جوانه را در موقعیتی قرار دهند که رشد رویشی آنها تحریک شود، ممکن است چند شاخه پرقدرت در نزدیکی همان ناحیه ایجاد شوند. شدت این واکنش به گونه، سن، فصل و میزان هرس بستگی دارد.
اشتباه اول: سربرداری و کوتاهکردن بیهدف سرشاخهها
یکی از رایجترین اشتباهات این است که باغدار برای کوچک نگه داشتن درخت، انتهای تعداد زیادی از شاخهها را از وسط قطع میکند. این کار که نوعی برش کوتاهکننده یا سربرداری است، در بسیاری از شرایط رشد چند شاخه جدید را از جوانههای نزدیک محل برش تحریک میکند.
در نتیجه ممکن است شاخهای که پیش از هرس رشد طبیعی داشت، بعد از برش به چند شاخه عمودی و پرقدرت تقسیم شود. اگر این کار در قسمتهای زیادی از تاج تکرار شود، تعداد شاخههای ریز و درشت افزایش پیدا میکند و درخت بهجای ساختار متعادل، تاجی متراکم و نامنظم تشکیل میدهد.
University of Minnesota Extension توضیح میدهد که برشهای کوتاهکننده، بخشی از شاخه را حذف میکنند و میتوانند رشد رویشی را در زیر محل برش افزایش دهند. این روش برخلاف برش تنککننده، معمولاً تعداد شاخهها را کاهش نمیدهد و در صورت استفاده بیرویه میتواند شلوغی تاج را بیشتر کند.
چرا سربرداری مکرر مشکل را تکرار میکند؟
فرض کنید شاخهای را به دلیل بلند شدن بیش از حد کوتاه میکنید. در فصل رشد بعد، چند شاخه جدید در نزدیکی محل برش تشکیل میشوند. اگر سال بعد سر همه آنها را دوباره کوتاه کنید، ممکن است رشد مجدد در همان ناحیه تکرار شود.
به این ترتیب، باغدار هر سال بخشی از شاخهها را حذف میکند، اما ساختار تاج واقعاً اصلاح نمیشود. نتیجه، تعداد زیادی شاخه عمودی، سایهاندازی بیشتر و نیاز دائمی به هرس خواهد بود.
راهکار چیست؟ برش را به شاخه جانبی مناسب منتقل کنید
بهجای اینکه انتهای شاخههای بزرگ را بیهدف کوتاه کنید، بررسی کنید آیا شاخه جانبی مناسبی وجود دارد که بتوان برش را تا آن انجام داد. این روش که به آن برش کاهنده گفته میشود، با انتقال امتداد شاخه به یک شاخه جانبی مناسب، اندازه تاج را کنترل میکند.
اگر هدف حذف یک شاخه اضافی است، برش تنککننده معمولاً انتخاب مناسبتری است؛ یعنی شاخه از محل اتصال طبیعی آن حذف میشود، نه اینکه فقط انتهایش قطع شود.
البته برش کوتاهکننده در همه شرایط اشتباه نیست. در تربیت نهال جوان یا برخی سیستمهای هرس، کوتاه کردن هدفمند شاخه میتواند برای ایجاد ساختار مناسب لازم باشد. مشکل اصلی، استفاده مکرر و بدون برنامه از این نوع برش است.
اشتباه دوم: حذف مقدار زیادی از تاج در یک نوبت
گاهی باغدار برای باز کردن تاج یا کاهش ارتفاع درخت، تعداد زیادی شاخه را در یک مرحله حذف میکند. این روش ممکن است در ظاهر تاج را خلوت کند، اما واکنش بعدی درخت را باید هم در نظر گرفت.
هرس شدید میتواند رشد رویشی پرقدرتی ایجاد کند؛ بهویژه اگر شاخههای زیادی از قسمتهای بالایی یا داخلی تاج حذف شوند. در چنین شرایطی، درخت ممکن است در نقاط مختلف برش، نرکهای متعدد تولید کند و تاج پس از مدتی دوباره متراکم شود.
Penn State Extension هرس بیش از حد را یکی از دلایل رشد نرک و کاهش باردهی برخی درختان میوه معرفی میکند. حذف مقدار زیادی از تاج همچنین سطح برگ را کاهش میدهد و میتواند نور مستقیم را به بخشهایی از تنه و شاخهها برساند که قبلاً سایه بودهاند.
چرا حذف شدید شاخهها میتواند نتیجه معکوس بدهد؟
وقتی بخش زیادی از تاج حذف میشود، تعادل رشد درخت تغییر میکند. بسته به گونه و شرایط درخت، جوانههای موجود در شاخههای باقیمانده ممکن است رشد بیشتری پیدا کنند و شاخههای عمودی جدید شکل بگیرند.
از طرف دیگر، حذف ناگهانی سایه میتواند تنه و شاخههای اصلی را بیشتر در معرض نور شدید خورشید قرار دهد و خطر آفتابسوختگی بافتها را بالا ببرد. همچنین اگر برشهای بزرگ و متعدد ایجاد شوند، مدیریت محل زخمها و حفظ ساختار مطلوب درخت دشوارتر میشود.
راهکار چیست؟ هرس را مرحلهبندی کنید
اگر درخت بسیار بلند یا متراکم است، لزوماً لازم نیست تمام اصلاحات را در یک فصل انجام دهید. بسته به گونه و شدت مشکل، میتوان اصلاح تاج را در چند مرحله برنامهریزی کرد تا از حذف ناگهانی بخش بزرگی از تاج جلوگیری شود.
ابتدا شاخههای خشک، شکسته و بیمار را در اولویت قرار دهید. سپس شاخههایی را که با هم اصطکاک دارند، از داخل تاج رشد کردهاند یا ساختار نامناسبی ایجاد کردهاند بررسی کنید. شاخههای اصلی سالم را بدون ضرورت حذف نکنید.
برای درختان میوه، شدت مناسب هرس به سن، میزان باردهی، قدرت رشد، گونه و سیستم تربیت بستگی دارد. درخت جوان معمولاً برای ایجاد اسکلت مناسب به هرس متفاوتی از درخت بالغ نیاز دارد؛ بنابراین یک نسخه واحد برای همه درختان مناسب نیست.
اشتباه سوم: نرکها را هر سال کوتاه میکنیم، اما علت رشد را اصلاح نمیکنیم
وقتی تعداد زیادی نرک در تاج ظاهر میشود، واکنش رایج این است که همه آنها از وسط قطع شوند. در این حالت ممکن است بخشهایی از نرک حذف شوند، اما جوانههای باقیمانده نزدیک محل برش دوباره رشد کنند.
این روش میتواند چرخهای تکراری ایجاد کند: نرک رشد میکند، کوتاه میشود، چند شاخه جدید میسازد و سال بعد دوباره نیاز به هرس پیدا میکند.
University of Utah State Extension توضیح میدهد که برشهای کوتاهکننده روی رشد یکساله میتوانند چند شاخه قوی در زیر برش ایجاد کنند و هرچه برش شدیدتر باشد، رشد مجدد نیز ممکن است قویتر شود.
آیا باید تمام نرکها را حذف کرد؟
خیر. ابتدا مشخص کنید کدام نرک واقعاً اضافی است. شاخهای که به سمت داخل تاج رشد میکند، با شاخه اصلی رقابت دارد یا نور بخش داخلی را میگیرد، معمولاً گزینه مناسبی برای حذف است.
اما گاهی یک شاخه عمودی جوان میتواند برای جایگزینی شاخه پیر یا آسیبدیده مفید باشد. اگر محل مناسبی دارد و امکان تربیت آن وجود دارد، میتوان رشد آن را با خمکردن یا هدایت مناسب به شاخهای با زاویه بهتر تبدیل کرد؛ روش مناسب به گونه و سیستم تربیت وابسته است.
بنابراین هدف، حذف کورکورانه همه شاخههای عمودی نیست؛ هدف این است که تاجی با شاخههای متعادل، نورگیری مناسب و ساختار باردهی مطلوب ایجاد شود.
راهکار چیست؟ نرک اضافی را از محل مناسب حذف کنید
اگر نرکی برای ساختار درخت لازم نیست، معمولاً حذف آن از محل اتصال مناسبتر از کوتاه کردن مکرر آن است. برش باید طوری انجام شود که به یقه شاخه آسیب نزند و کنده بلند باقی نماند.
البته در بعضی گونهها و شرایط، حذف نرک در زمان رشد و بهصورت زودهنگام میتواند جوانهزنی مجدد را کمتر کند. برای نمونه، University of Minnesota در توصیههای مربوط به سیب، اشاره میکند که حذف زودهنگام برخی شاخههای عمودی نرم در اواخر بهار یا اوایل تابستان میتواند نسبت به حذف آنها در دوره خواب، رشد مجدد کمتری ایجاد کند. این زمانبندی باید با گونه، اقلیم و برنامه هرس همان درخت سازگار باشد.
تفاوت برش تنککننده، کوتاهکننده و کاهنده را بشناسید
برای جلوگیری از شلوغی تاج، مهم است بدانید هر برش چه اثری دارد.
- برش تنککننده: یک شاخه را از محل اتصال مناسب حذف میکند و به کاهش تعداد شاخهها و باز شدن تاج کمک میکند.
- برش کوتاهکننده: بخشی از شاخه را حذف میکند و ممکن است رشد شاخههای جدید را نزدیک محل برش تحریک کند.
- برش کاهنده: طول یا اندازه شاخه را با انتقال رشد به یک شاخه جانبی مناسب کاهش میدهد.
در بسیاری از درختان میوه، استفاده درست از برشهای تنککننده و کاهنده به حفظ فرم تاج کمک میکند؛ اما انتخاب برش باید با هدف تربیت درخت، گونه، سن و وضعیت شاخه هماهنگ باشد.
آیا کود نیتروژنی زیاد هم نرک را تشدید میکند؟
بله، تغذیه بیش از نیاز میتواند یکی از عوامل تشدیدکننده رشد رویشی باشد. اگر درخت همزمان با هرس سنگین، کود نیتروژنی زیادی دریافت کند، احتمال رشد شاخههای پرقدرت بیشتر میشود.
Penn State Extension توضیح میدهد که کوددهی بیش از حد، بهویژه نیتروژن، و هرس بیش از حد میتوانند باعث رشد رویشی زیاد شوند و در برخی درختان تولید جوانه گل را کاهش دهند.
بنابراین وقتی نرکها زیاد میشوند، تنها به قیچی هرس نگاه نکنید. سابقه کود و تغذیه، میزان رشد سال گذشته، مقدار بار محصول و وضعیت نورگیری تاج را نیز بررسی کنید.
زمان هرس چگونه بر رشد مجدد اثر میگذارد؟
نوع برش فقط بخشی از تصمیم است؛ فصل انجام هرس نیز اهمیت دارد. واکنش درخت به هرس در فصل رشد و دوره خواب میتواند متفاوت باشد و زمان مناسب با گونه و هدف هرس تغییر میکند.
برای برخی درختان، هرس در دوره خواب میتواند رشد رویشی بهاره را تحریک کند؛ در حالی که هرس تابستانه هدفمند ممکن است در بعضی شرایط به کنترل اندازه تاج کمک کند. با این حال، هرس تابستانه سنگین و هرس خیلی دیرهنگام نیز میتواند مشکلساز شود.
Oregon State University Extension هشدار میدهد که هرس در اواخر تابستان یا پاییز ممکن است رشد جدیدی تحریک کند که در برابر سرمای بعدی آسیبپذیر است. در مناطقی با زمستان سرد، زمان هرس باید با فرصت باقیمانده تا سرمای شدید هماهنگ باشد.
آیا همه نرکها باید پیش از زمستان حذف شوند؟
نه لزوماً. ابتدا هدف هرس را مشخص کنید و ببینید کدام شاخه ساختار درخت را مختل میکند. در بعضی درختان، بخشی از شاخههای جدید میتوانند در آینده برای جایگزینی شاخه بارده یا اصلاح ساختار استفاده شوند.
اگر شاخهای غیرضروری است، حذف آن ممکن است مناسب باشد؛ اما زمان و روش حذف باید با گونه، فصل و وضعیت درخت هماهنگ باشد. همچنین از هرس شدید نزدیک به شروع سرمای پاییزی که میتواند رشد جدید ایجاد کند، بدون توجه به شرایط منطقه، خودداری کنید.
چگونه تاج را خلوت کنیم بدون اینکه نرک بیشتری بسازیم؟
بهجای کوتاه کردن همه شاخههای بلند، ابتدا ساختار اصلی درخت را مشخص کنید. شاخههای اصلی باید در جایگاه مناسب بمانند و شاخههایی که به سمت داخل رشد میکنند، روی هم سایه میاندازند یا با یکدیگر اصطکاک دارند، با اولویت بررسی شوند.
برای کاهش تراکم، درخت را به شکل دلخواه و با برشهای متعدد و بیهدف «قالبگیری» نکنید. بهتر است درخت بهتدریج به ساختار مناسب گونه و سیستم تربیتش نزدیک شود.
در هرس درختان جوان، هدف اصلی ایجاد اسکلت قوی و شاخههای با زاویه مناسب است. در درختان بالغ، حفظ نورگیری، نگهداری چوب بارده و حذف شاخههای نامناسب اهمیت بیشتری دارد.
چگونه هرس را برای کاهش نرک و شلوغی تاج انجام دهیم؟
قبل از شروع هرس، هدف خود را مشخص کنید و سپس شاخههای نامناسب را با کمترین حذف غیرضروری اصلاح کنید.
- ساختار تاج را پیش از برش بررسی کنید: شاخههای اصلی، شاخههای متقاطع، نرکهای عمودی و بخشهای بیش از حد متراکم را شناسایی کنید و مشخص کنید کدام شاخهها باید حفظ یا حذف شوند.
- شاخههای خشک و آسیبدیده را در اولویت قرار دهید: شاخههای مرده، شکسته یا بیمار را براساس اصول برش صحیح حذف کنید و از آسیب غیرضروری به بافت سالم جلوگیری کنید.
- برای کاهش تراکم از برش مناسب استفاده کنید: شاخههای اضافی را در محل اتصال مناسب حذف کنید و برای کوتاه کردن شاخههای اصلی، در صورت وجود، شاخه جانبی سالم و مناسب را در نظر بگیرید.
- شدت هرس را محدود کنید: از حذف ناگهانی بخش بزرگی از تاج خودداری کنید و در صورت نیاز به اصلاح گسترده، کار را متناسب با گونه و وضعیت درخت مرحلهبندی کنید.
- نرکهای اضافی را از محل مناسب حذف کنید: نرکهایی را که به داخل تاج رشد میکنند یا با شاخههای اصلی رقابت دارند، با برش صحیح و بدون آسیب به یقه شاخه حذف کنید؛ شاخههای مفید برای جایگزینی را در صورت نیاز نگه دارید.
- زمان هرس و تغذیه را با قدرت رشد هماهنگ کنید: زمان مناسب هرس را براساس گونه و اقلیم انتخاب کنید و از مصرف بیدلیل کود نیتروژنی در درختانی که رشد رویشی شدیدی دارند خودداری کنید.
- پس از هرس رشد جدید را پایش کنید: در فصل رشد بعد، محلهای برش، تعداد نرکهای تازه، نورگیری تاج و وضعیت رشد شاخههای بارده را بررسی کنید تا روش هرس برای سال بعد اصلاح شود.
موارد موردنیاز
- قیچی هرس تیز و تمیز
- قیچی شاخهزن یا اره باغبانی متناسب با قطر شاخه
- دستکش مناسب کار باغ
- ابزار ضدعفونی برای مواقع تماس با بافت مشکوک به بیماری
- اطلاعات گونه و سن درخت
- اطلاعات پایه و قدرت رشد درخت در صورت موجود بودن
- سابقه زمان و شدت هرس قبلی
- اطلاعات برنامه کود و تغذیه
بعد از هرس، چه نشانههایی را بررسی کنیم؟
برای اینکه بفهمید روش هرس نتیجه مطلوب داشته است، فقط به تعداد شاخههای حذفشده نگاه نکنید. در فصل رشد بعد، چند نشانه را بررسی کنید:
- تعداد نرکهای جدید در نزدیکی محل برشها
- میزان نورگیری بخش داخلی تاج
- جهت رشد شاخههای جدید
- وضعیت شاخههای بارده
- میزان رشد طولی سرشاخهها
- تعادل رشد رویشی و تشکیل جوانه گل
اگر پس از هرس، تعداد زیادی شاخه عمودی در اطراف برشهای بزرگ پدیدار شود، لازم است شدت هرس، نوع برش و وضعیت کوددهی بازبینی شود.
آیا با قطع نرک، باردهی درخت بیشتر میشود؟
حذف نرک اضافی میتواند به بهبود نورگیری و کاهش رقابت شاخهها کمک کند، اما افزایش باردهی به عوامل دیگری هم بستگی دارد؛ از جمله رقم، سن درخت، نوع چوب بارده، گردهافشانی، آب و تغذیه.
در بعضی گونهها، میوه روی شاخهها یا اسپورهای با سن مشخص تشکیل میشود. اگر هنگام حذف نرک، چوب بارده مناسب نیز از بین برود، نتیجه میتواند کاهش محصول باشد.
پس در هرس اصلاحی، هدف فقط حذف شاخههای عمودی نیست؛ باید ساختار باردهی درخت نیز حفظ شود.
وقتی نرک زیاد است، آبیاری و تغذیه را هم بررسی کنید
اگر نرکهای پرقدرت در سراسر تاج دیده میشوند، ممکن است علاوه بر هرس، عوامل مدیریتی نیز در رشد دخیل باشند. مصرف بالای نیتروژن، آب فراوان در شرایط مناسب رشد و باردهی کم میتوانند به افزایش رشد رویشی کمک کنند.
بااینحال، نباید فقط با دیدن نرک، آبیاری را ناگهانی کاهش دهید یا تغذیه را کاملاً قطع کنید. ابتدا نیاز درخت، شرایط خاک، محصول و سابقه مدیریت را بررسی کنید و سپس تغییرات را انجام دهید.
اشتباه رایج دیگر: استفاده از یک روش هرس برای همه گونهها
واکنش سیب، هلو، گیلاس، گلابی و سایر درختان به هرس یکسان نیست. تفاوت در عادت رشد، محل تشکیل جوانه گل و حساسیت به بیماریها باعث میشود زمان و شدت هرس نیز تغییر کند.
برای نمونه، زمان هرس بعضی درختان میوه از نظر خطر بیماریهای چوبی اهمیت دارد. بنابراین برنامه هرس باید بر اساس گونه، سن، اقلیم، هدف تربیت و وضعیت سلامت طراحی شود؛ نه اینکه یک دستور ثابت برای همه باغها اجرا شود.
جمعبندی؛ برای کنترل نرک، فقط شاخهها را کوتاه نکنید
سه اشتباه مهمی که میتوانند رشد نرک و شلوغی تاج را تشدید کنند عبارتاند از: سربرداری مکرر و بیهدف، حذف بیش از حد تاج در یک نوبت و کوتاهکردن تکراری نرکها بهجای اصلاح ساختار. در هر سه حالت، ممکن است ظاهر درخت بلافاصله پس از هرس خلوت شود، اما رشد مجدد باعث شود مشکل در فصل بعد دوباره برگردد.
برای جلوگیری از این چرخه، هدف هرس را قبل از شروع مشخص کنید. شاخههای خشک و آسیبدیده را در اولویت قرار دهید، برای باز کردن تاج از برش تنککننده مناسب استفاده کنید و در صورت نیاز به کاهش طول شاخه، آن را به شاخه جانبی مناسب برگردانید. از حذف ناگهانی مقدار زیادی از تاج پرهیز کنید و قدرت رشد درخت و برنامه کود و تغذیه را نیز در نظر بگیرید.
نرکها را نیز یکسان و کورکورانه حذف نکنید. برخی شاخههای جوان ممکن است برای اصلاح ساختار یا جایگزینی شاخههای پیر مفید باشند؛ شاخههای اضافی و مزاحم باید با برش مناسب حذف شوند. زمان هرس هم باید با گونه و اقلیم هماهنگ باشد، بهویژه در مناطقی که سرمای پاییزی زود آغاز میشود.
در نهالیار، آموزش هرس بخشی از مسیر کامل کاشت، احداث باغ و نگهداری درخت است. اگر پس از هرس با نرکهای فراوان روبهرو شدهاید، بهجای کوتاه کردن دوباره همه شاخهها، محل برشهای قبلی، شدت هرس، وضعیت باردهی و برنامه کوددهی را بررسی کنید. با اصلاح علت، مدیریت تاج سادهتر میشود و شرایط بهتری برای حفظ شاخههای بارده، نورگیری مناسب و رشد متعادل درخت فراهم خواهد شد.
سوالات متداول
خیر. نرکها معمولاً شاخههای پرقدرت رویشی هستند و میتوانند در واکنش به هرس شدید، تغییر ساختار تاج یا قدرت رشد طبیعی درخت ایجاد شوند. بااینحال، اگر رشد آنها ناگهانی و همراه با خشکیدگی، زخم یا تغییرات غیرعادی باشد، لازم است وضعیت کلی درخت نیز بررسی شود.
ممکن است. هرس شدید میتواند رشد رویشی را تقویت کند و در بعضی گونهها تشکیل جوانه گل یا حفظ چوب بارده را کاهش دهد. شدت این اثر به گونه، زمان هرس، سن درخت و وضعیت باردهی بستگی دارد.
بله، در بعضی گونهها و شرایط میتوان شاخه جوان و مناسب را با هدایت و تربیت درست به بخشی از ساختار بارده درخت تبدیل کرد. همه نرکها نباید بدون بررسی حذف شوند؛ جایگاه شاخه، زاویه رشد و نیاز ساختاری درخت مهم است.
نه. اثر آن به گونه، زمان انجام، شدت هرس و وضعیت درخت وابسته است. هرس تابستانه هدفمند در بعضی شرایط میتواند رشد را کنترل کند، اما حذف شدید برگ و شاخه یا انجام هرس در زمان نامناسب میتواند به درخت آسیب بزند.
نباید چنین فرضی کرد. هر عنصر باید براساس نیاز واقعی درخت و نتایج آزمایش خاک یا برگ مصرف شود. اگر رشد رویشی بیش از حد است، ابتدا برنامه نیتروژن، آب، باردهی و شدت هرس را بررسی کنید و بدون تشخیص، مصرف یک عنصر دیگر را افزایش ندهید.
خیر. بعضی شاخههای عمودی ممکن است در آینده برای جایگزینی شاخههای آسیبدیده یا اصلاح ساختار مفید باشند. حذف باید بر اساس موقعیت شاخه، تراکم تاج، گونه و هدف تربیت انجام شود.
