تولید محصولات کشاورزی ایران به 137 میلیون تن رسید؛ خوداتکایی غذایی 85 درصدی

معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد که تولید محصولات کشاورزی ایران به 137 میلیون تن رسیده و کشور حدود 85 درصد خوداتکایی در تأمین نیازهای غذایی دارد. به گفته وی، این عملکرد در شرایط خشکسالی، محدودیت منابع آبی و فشارهای اقتصادی به دست آمده است؛ به‌گونه‌ای که با وجود کاهش آب قابل برنامه‌ریزی بخش کشاورزی از حدود 65 میلیارد مترمکعب به 50 میلیارد مترمکعب در سال زراعی گذشته، میزان تولید افزایش یافته است.

مجید آنجفی روز پنج‌شنبه 30 مهرماه، در آیین تجلیل از تولیدکنندگان برتر بخش کشاورزی استان مرکزی، با اشاره به آمارهای رسمی اقتصادی اظهار کرد که تولید محصولات کشاورزی کشور از حدود 130 میلیون تن به 137 میلیون تن افزایش یافته است. وی همچنین رشد اقتصادی بخش کشاورزی را در شرایطی که به گفته او بخش‌های مختلف اقتصاد با رشد منفی مواجه بودند، حدود 2.2 تا 2.3 درصد اعلام کرد.

افزایش تولید کشاورزی با وجود محدودیت منابع آب

آنجفی با اشاره به دشواری‌های سال زراعی گذشته گفت خشکسالی کم‌سابقه، پراکنش نامناسب بارندگی‌ها، محدودیت‌های اقتصادی و اجرای سیاست هدفمندسازی یارانه‌ها، شرایط دشواری را برای تولیدکنندگان ایجاد کرده بود. با این حال، به گفته وی، تلاش کشاورزان و بهره‌گیری از دانش فنی و روش‌های نوین تولید به ثبت عملکرد قابل توجهی در بخش کشاورزی انجامید.

معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی توضیح داد که میزان آب قابل برنامه‌ریزی بخش کشاورزی در سال زراعی گذشته، در مقایسه با حدود 65 میلیارد مترمکعب پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم، به حدود 50 میلیارد مترمکعب رسید. وی با اشاره به کاهش 15 میلیارد مترمکعبی منابع آبی در دسترس، افزایش تولید محصولات کشاورزی را از دستاوردهای مهم این دوره دانست.

از نگاه نهال‌یار، این ارقام اهمیت بررسی هم‌زمان میزان تولید و منابع مصرف‌شده برای آن را نشان می‌دهند. با این حال، افزایش تولید کل محصولات کشاورزی به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که بهره‌وری آب در همه محصولات و مناطق افزایش یافته است؛ برای ارزیابی دقیق‌تر، داده‌های تفکیکی هر محصول، سطح زیر کشت و میزان آب مصرفی نیز اهمیت دارند.

خوداتکایی غذایی 85 درصدی و ضرورت حمایت از کشاورزان

آنجفی تأمین حدود 85 درصد نیاز غذایی کشور از محل تولید داخلی را دستاوردی مهم توصیف کرد. وی با اشاره به شرایط جنگ، تحریم و محدودیت‌های اقتصادی، تأمین پایدار کالاهای اساسی و مواد غذایی را از ارکان امنیت کشور دانست و بر نقش بخش کشاورزی در حفظ امنیت غذایی تأکید کرد.

به گفته معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، استمرار این روند به تأمین تسهیلات، افزایش سرمایه‌گذاری و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای تولیدکنندگان نیاز دارد. وی خواستار آن شد که دستگاه‌های مسئول، متناسب با اهمیت راهبردی کشاورزی، حمایت از این بخش را در اولویت قرار دهند.

هدفمندسازی یارانه نهاده‌ها و اصلاح نظام قیمت‌گذاری

معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، هدفمندسازی یارانه نهاده‌های کشاورزی و اصلاح نظام قیمت‌گذاری محصولات را از تغییرات مهم این بخش برشمرد. به گفته وی، پرداخت مستقیم یارانه نهاده‌ها به کشاورزان می‌تواند زمینه استفاده منطقی‌تر از نهاده‌ها و اصلاح الگوی تولید را فراهم کند.

آنجفی همچنین با اشاره به اطلاعات ثبت‌شده در سامانه الگوی کشت گفت بخشی از آمارهای مربوط به تولید و سطح زیر کشت در حال اصلاح است و بررسی‌ها نشان می‌دهد عملکرد واقعی برخی محصولات ممکن است از ارقام رسمی پیشین بیشتر باشد.

وی با اشاره به تأثیر نظام قیمت‌گذاری بر انگیزه تولیدکنندگان توضیح داد که پایین بودن قیمت جو تولید داخل در مقایسه با هزینه واقعی واردات، قدرت رقابت کشاورزان داخلی را کاهش می‌داد. به گفته او، اصلاح سیاست‌های قیمتی می‌تواند صرفه اقتصادی تولید را تقویت کند و به توسعه کشت محصولات راهبردی کمک کند.

آنجفی با اشاره به تغییرات تولید ذرت اعلام کرد که تولید این محصول از حدود 300 هزار تن به بیش از 1 میلیون و 100 هزار تن افزایش یافته است. وی همچنین از افزایش حدود 100 هزار هکتاری سطح کشت در حوزه دانه‌های روغنی و کلزا در سال جاری خبر داد و این روند را مرتبط با بهبود شرایط اقتصادی تولید و استقبال کشاورزان دانست.

وی اصلاح نظام توزیع یارانه نان و آرد را نیز ضروری دانست و بر طراحی سازوکاری تأکید کرد که ضمن جلوگیری از واردشدن فشار به مردم، به کاهش ضایعات، سوءمصرف و مشکلات چرخه تولید، خرید، نگهداری و توزیع گندم و آرد کمک کند.

نقش کشاورزان نمونه در انتقال تجربه‌های موفق

آنجفی با تأکید بر نقش تولیدکنندگان برتر در گسترش روش‌های موفق کشاورزی اظهار کرد که انتخاب به‌عنوان کشاورز نمونه، پایان مسئولیت این تولیدکنندگان نیست. به گفته وی، کشاورزان پیشرو باید تجربیات و دستاوردهای خود را به دیگر کشاورزان منطقه منتقل کنند و در جایگاه رهبران محلی به گسترش روش‌های موفق تولید کمک کنند. وی همچنین اعلام کرد که وزارت جهاد کشاورزی در این مسیر همراه آنان خواهد بود.

معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به شرایط کشاورزی استان مرکزی، بر ضرورت اجرای دقیق الگوی کشت و هماهنگی میان سیاست‌های کشاورزی، شرایط اقلیمی و نیازهای تولید تأکید کرد.

فناوری‌های نوین و راهکارهای کاهش مصرف آب

آنجفی استفاده از فناوری‌های جدید، ارقام اصلاح‌شده و مقاوم به خشکی و روش‌های نوین آبیاری را از راهکارهای قابل استفاده برای کاهش مصرف آب و افزایش عملکرد محصولات دانست. وی تأکید کرد که ارزیابی نیاز آبی محصولات باید بر داده‌های علمی و شرایط واقعی تولید استوار باشد؛ زیرا شیوه کشت، فناوری مورد استفاده و مدیریت مزرعه بر میزان مصرف آب تأثیر می‌گذارند.

از دیدگاه نهال‌یار، این رویکرد برای باغداران نیز اهمیت دارد؛ زیرا انتخاب رقم، روش آبیاری و مدیریت مزرعه باید متناسب با شرایط اقلیمی و منابع آب در دسترس انجام شود. البته نمی‌توان نتایج اعلام‌شده در سطح کل کشاورزی کشور را بدون بررسی شرایط هر محصول و منطقه، مستقیماً به همه باغ‌ها تعمیم داد.

در مجموع، طبق اظهارات معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، تولید محصولات کشاورزی ایران به 137 میلیون تن رسیده و میزان خوداتکایی غذایی کشور حدود 85 درصد اعلام شده است. استمرار این روند، از نگاه وی، به پیوند دانش فنی و تجربه کشاورزان، اصلاح سیاست‌های حمایتی و قیمت‌گذاری، سرمایه‌گذاری و اجرای متناسب الگوی کشت وابسته است. در شرایط محدودیت منابع آب، ارزیابی دقیق بهره‌وری و انطباق روش‌های تولید با شرایط هر منطقه نیز از موضوعات مهم برنامه‌ریزی کشاورزی خواهد بود.